Wydział Rozważań Językowych NU

[Stanisław Ssakmorski]

No dobra, natchniony przez jedną z Forumowieczek (nie mogę powiedzieć którą, bo to tajemnica - mogę tylko powiedzieć, że jej imię zaczyna się na 'J', a kończy na 'A', a w środku ma 'DX' - tzn. jak ktoś ma problemy z koordynacją kończyn górnych, ale już nic więcej nie mogę powiedzieć), zaczynam od cytatu z Ruchomych obrazków, opisującego Riktora:

"Myślał, że można zmierzyć prawdę, piękno, marzenia i całą resztę."

Pytanie konkursowe brzmi: co tu jest z Szekspira?

[abigail]

... "cała reszta" ?

[Stanisław Ssakmorski]

Masz na myśli 'resztę', która 'jest milczeniem'?

[abigail]

tak ... całą

[Stanisław Ssakmorski]

Pomysłowo, ale jednak nie o takie odniesienie Pratchettowi tutaj chodzi

[abigail]

.. no to ja źle zinterpretowałłłam zamysł Mistrza

[Cudo_Tyłeczek]

I "Ruchome obrazki" i "Rosencrantz & Guildenstern Are Dead" - powstały w tym samym 1990 roku, z tym że "Rosencrantz & Guildenstern Are Dead" - na podstawie sztuki T. Stopparda...
Riktor Licznik - wszystko liczy... to mi scenę przypomina z filmu, z monetą wiem, upierdliwa jestem:)Żeby nie było "The rest is silence" - kojarzy mi się z "Enjoy the silence" - też 1990 rok:)
(uwielbiam teorie spiskowe:)))

[Stanisław Ssakmorski]

powstały w tym samym 1990 roku

Należy założyć, że Pratchett zna sztuki Stopparda - więc data nakręcenia filmu nie miała dlań znaczenia.

kojarzy mi się z "Enjoy the silence"

Z tym że oryginalny cytat jest bez 'the' przed 'silence':
The rest is silence.
Nie wiem, o czym jest piosenka, ale jej tytuł brzmi jak zdanie reklamujące jakiś odosobniony zakątek - 'Ciesz się ciszą', natomiast Szekspira standardowo przekłada się jako "Reszta jest milczeniem" (ten cytat, w czasie przeszłym, też się u Pratchetta pojawia - w Trzech wiedźmach).
Tak czy owak - nic z tego nie wynika dla rozkminienia powyższego małego pasażu z Pratchetta

[Cudo_Tyłeczek]

Depeche Mode!
Ssaku, rozkminiaj:)))

[abigail]

Depeche Mode!

z całej sztuki tego zespołu .. jedyne co kojarzę to, że francuskiego kojarzą mi się z "Pospiesz się!" - oczywiście to tylko tak przypadkiem pasuje do... Ciebie Ssaku /nie daj nam czekać! /

[Stanisław Ssakmorski]

No dobra, nie ma co przedłużać - bo z Szekspira tu nie ma nic.
A w oryginale Prtchetta jest - i leci tak:

"... you could measure truth and beauty and dreams and stuff."

Na pozór mamy tu wyliczankę - która żeby nie była za długa, skrócona została, jak to się normalnie w takich sytuacjach robi, przy pomocy wszechogarniającego zwrotu 'and stuff', znaczącego 'i cała reszta', 'i wszystko', 'i takie tam', etc.

Wyliczanka nie jest jednak przypadkowa. 'Truth and beauty' czyli 'prawda i piękno' to pamiętne (zasadniczo dla anglosasa, którego ojciec i matka posłali do szkół) słowa z Ody do urny greckiej (Ode on a Grecian Urn) Johna Keatsa (romantyzm) : "Beauty is truth, truth beauty" (specjaliści od literatury do dzisiaj nie mogą dojść, co też one mogą znaczyć..).

Odkrycie tego odniesienia każe dokładniej przyjrzeć się dalszej części wyliczanki - i tu dostrzegamy, że 'and stuff' nie jest częstą kolokwialną frazą, zwłaszcza w przypadku ograniczonego zasobu słownictwa mówiącego, ale - w połączeniu z 'dreams' odsyła nas do wersu z monologu Prospera w Burzy (The Tempest): "We are such stuff as dreams are made on" (czyli, z grubsza '[my, ludzie] jesteśmy stworzeni z tego samego materiału, co sny'). Jest siedem tłumaczeń polskich Burzy, które ukazały się przed Ruchomymi obrazkami i we wszystkich 'dreams' jest przełożone jako 'sny', natomiast 'stuff' jako 'pierwiastki', 'tworzywo', 'materia', 'surowiec'. Jeżeli odniesienie do Szekspira ma być widoczne, muszą być 'sny' i jedno z tych czterech (bo, jak widać, 'and stuff' nie jest tu utartą frazą, lecz zupełnie zwyczajną sekwencją spójnika i rzeczownika, którą trzeba przełożyć dość dosłownie).

[Stanisław Ssakmorski]

Trochę klasyki..

W Bogowie, honor.. Vimes mówi:

Znajdą mnóstwo tropów. Po prostu to wiem. Czuję to w swojej wodzie.

W jakiej wodzie??
Jednak w oryginale rzeczywiście jest:

I can feel it in my water.

Tyle że 'feel it in one's water' jest utrwalonym, choć nieczęstym, wyrażeniem idiomatycznym w angielskim - a w polskim nie ma zwrotu 'czuć coś w swojej wodzie'.

Natomiast jest w polskim ekwiwalentny zwrot, który należałoby tutaj użyć: "Czuję to przez skórę".

(Swoją drogą, ciekawe, czy Pratchett nie próbował przemycić tu aluzji do "I can feel it coming in the air..." - woda i powietrze to dwa, poniekąd pokrewne, żywioły - i towarzyszącej utworowi Collinsa pewnej 'legendy miejskiej' o tonącym człowieku - można poczytać w wiadomych źródłach.)

[niebezpiecznyGroszek]

Niania tez tak mawia w serii o czarownicach. Czy tym razem tlumacz tez zrobil zle i naprawiasz?
W potocznym menelskim istnieje zwrot "czuc w moczu" stosowany czesto:
"czulem w moczu ze ten skubaniec ni da pisiont groszsz.. psia jego.."

[Stanisław Ssakmorski]

No jeżeli ten zwrot pojawia się częściej, to zawsze powinien być tłumaczony jako 'czuję to w kościach, czuję to przez skórę". 'Water' w idiomie angielskim oznacza wodę, z której w ok 70% składa się człowiek.
Pewnie w rynsztokowych argotach istnieją różne takie zwroty, jak ten z 'moczem' - w ciemno można założyć, że przeszłoby także 'czuję to w jajach' ('w d***e', 'w kut***e', etc. można mnożyć) - ale ten typ języka nie pasuje do Pratchetta - ani w oryginale ani w tłumaczeniu.
Tak że jak masz pod ręką fragmenty z tym zwrotem - to poprawiaj śmiało

[Cudo_Tyłeczek]

A ja miałam skojarzenie z "Diuną"
Woda Vimesa jest bardzo ważna... jego woda należy do plemienia (w końcu też książę jak Atryda;)